Tymczasem każda emocja, która pojawia się w okolicach 1 listopada, ma swoje miejsce. To, co czujesz, jest dokładnie tym, co masz prawo czuć.

Nie ma jednego sposobu na żałobę

Nie istnieje jeden „zdrowy” sposób przeżywania straty.
Niektórzy potrzebują ciszy i samotności, inni rozmowy, wspólnego wspominania, modlitwy czy  zapalenia        znicza. Jedni odwiedzają groby, inni nie potrafią  bo to zbyt trudne. I to jest w porządku. Czasami najbardziej uzdrawiające jest pozwolenie sobie, by nie musieć przeżywać tego dnia „jak należy”. Jeśli wolisz spędzić go inaczej  w naturze, w ruchu, wśród bliskich lub samemu  to nie oznacza braku szacunku. To oznacza, że troszczysz się o siebie.

 Zadbaj o swoje emocje

Jeśli wizyta na cmentarzu budzi napięcie lub smutek, spróbuj po niej znaleźć chwilę, by się zatrzymać. Może spacer, ciepła herbata, cicha muzyka coś, co pomoże Ci wrócić do równowagi. Daj sobie prawo do czucia i do odpoczynku od czucia. Pamiętaj też, że wspominanie nie musi być cierpieniem. Może być spotkaniem z pamięcią z tym, co dobre, z ciepłem relacji, która trwa w Tobie.

Czasem warto zadać sobie pytanie:

„Co chciał(a)by, żebym dziś dla siebie zrobił(a), ta osoba, którą wspominam?” Może uśmiech, spacer, rozmowę, śmiech przy starym zdjęciu.
Bo pamięć nie musi boleć. Może być formą wdzięczności za to, że ktoś był częścią naszego życia.

Pamiętaj:

Nie musisz udawać, że jest Ci dobrze. Nie musisz przeżywać tego dnia „ładnie” czy „duchowo”. Wystarczy, że będziesz prawdziwie. Bo prawdziwa pamięć  ta, która nie rani, zawsze zaczyna się od prawdy o tym, co czujesz.

Jak rozmawiać z dziećmi o śmierci i o tych, których już z nami nie ma?

Dzieci patrzą na świat oczami ciekawości i ufności. Kiedy zadają pytania o śmierć — „Gdzie teraz jest babcia?”, „Dlaczego zapalamy świeczkę?”, „Czy też kiedyś umrzesz?” — często nie szukają teologicznych odpowiedzi, tylko poczucia bezpieczeństwa.

Dorosłym bywa trudno. Chcemy chronić dziecko przed bólem, trudnymi tematami więc mówimy: „Babcia zasnęła”, w dobrej wierze, ale często te słowa budzą więcej lęku niż spokoju. Bo dziecko może bać się, że „zasnąć” znaczy już nigdy się nie obudzić. Rozmowa o śmierci z dzieckiem to nie lekcja to wspólne odkrywanie sensu straty, w bezpiecznej, spokojnej atmosferze.

Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci:

Słuchaj uważnie
Zanim odpowiesz, posłuchaj, co dziecko naprawdę chce wiedzieć. Czasem pyta nie o śmierć, ale o to, czy nadal jest kochane.

Mów   prosto, szczerze i spokojnie.
Możesz powiedzieć: „Babcia zmarła. Jej ciało już nie żyje, ale my nadal ją pamiętamy i kochamy.”
Nie musisz znać wszystkich odpowiedzi wystarczy, że jesteś obecny.

Pokazuj, że smutek jest w porządku.
Możesz powiedzieć: „Jest mi dziś smutno, bo tęsknię za babcią.”
Dziecko wtedy uczy się, że emocje nie są czymś złym, że można o nich mówić i że nie trzeba ich ukrywać.

Wspominajcie razem.
Pokaż zdjęcie, opowiedz zabawną historię, zapalcie świeczkę i powiedzcie, za co jesteście wdzięczni.
To nie tylko pomaga dziecku oswoić temat śmierci, to buduje w nim zdrową więź z przeszłością i emocjami.

Dziecko nie potrzebuje perfekcyjnych odpowiedzi

Potrzebuje dorosłego, który nie ucieka od tematu, który potrafi powiedzieć:
„Nie wiem dokładnie, co się dzieje po śmierci, ale wiem, że pamięć i miłość zostają.”

Takie rozmowy uczą, że strata nie jest końcem jest zmianą relacji.
Że można tęsknić i jednocześnie czuć wdzięczność.
Że miłość nie znika, gdy kogoś zabraknie.

To jedna z najważniejszych lekcji, jakie możemy dać dziecku:
że emocje są bezpieczne, a pamięć o bliskich może być źródłem ciepła, nie tylko bólu.

Emilia Zyra