Mózg w traumie: ochrona przez odłączenie.

W chwili silnego stresu czy traumy aktywują się obszary mózgu odpowiedzialne za przetrwanie: przede wszystkim ciało migdałowate, które odpowiada za reakcję „walcz, uciekaj lub zamroź się” (ang. fight, flight or freeze). Mózg uruchamia mechanizmy awaryjne i zamiast przetwarzać informacje logicznie, koncentruje się na ochronie psychicznej.

Wyparcie i dysocjacja to zjawiska, w których mózg „oddziela” nas od rzeczywistości. Czujemy się jakbyśmy oglądali swoje życie z boku, bez emocji, jak przez szybę. To naturalna reakcja organizmu na sytuację, która przekracza nasze zasoby emocjonalne. Badania pokazują, że dysocjacja jest szczególnie częsta u osób po traumatycznych utratach.

Zamrożenie emocjonalne – niektórzy nie płaczą, nie krzyczą, nie reagują. Czują pustkę. To nie znaczy, że nie cierpią, wręcz przeciwnie. Ich układ nerwowy jest w stanie zamrożenia. Mózg „wstrzymuje” dostęp do przeżyć, by nie doszło do psychicznego przeciążenia.

Brak dostępu do wspomnień – wiele osób po stracie nie pamięta pogrzebu, rozmów, pierwszych dni. To efekt osłabionej pracy hipokampa (część mózgu odpowiedzialna za pamięć), który „wyłącza się” w stanie silnego stresu.

Prawda przychodzi falami.

Wbrew powszechnemu mitowi, przeżywanie żałoby nie odbywa się w logicznych etapach. Żałoba to proces, w którym mózg i ciało dozują dostęp do prawdy i emocji. Dlatego czasem dopiero po wielu tygodniach zaczynamy naprawdę „czuć” stratę. Inni doświadczają flashbacków czyli nagłych wspomnień, które wracają z całą siłą po pozornie spokojnym czasie. To również naturalne.

PTSD i żałoba po samobójstwie.

W żałobie po śmierci samobójczej czy w wyniku traumatycznego wypadku często mamy do czynienia z objawami zespołu stresu pourazowego (PTSD):

• natrętne myśli („czy mogłem/mogłam zapobiec?”),
• koszmary,
• unikanie tematów i miejsc,
• silne reakcje emocjonalne na dźwięki, obrazy czy słowa.

To nie jest „nadwrażliwość”, to sygnał, że mózg ciągle funkcjonuje w trybie przetrwania.

TRE – ciało pamięta.

Nie tylko mózg, ale i ciało „przechowuje” żałobę. Trauma często zapisuje się w napięciach mięśni, zaburzeniach snu, oddechu, trawienia. Dlatego coraz więcej specjalistów rekomenduje TRE (Trauma Release Exercises) – metodę opartą na neurobiologii, która pomaga uwalniać napięcie z ciała poprzez naturalne mechanizmy drżenia mięśniowego. W naszym Centrum też co jakiś czas organizujemy tego typu spotkania.

Jeśli nie czujesz, to też jest normalne.

Wielu ludzi po stracie obawia się, że coś jest z nimi nie tak: „Inni płaczą, a ja nic nie czuję”. To nie znaczy, że nie kochają, że nie tęsknią – to reakcja ochronna mózgu. Każdy z nas cierpi inaczej. Mózg uruchamia takie mechanizmy, które w danym momencie dają największe szanse na przetrwanie psychiczne.

Co może pomóc?

• Czas: nie poganiaj siebie. Mózg potrzebuje przestrzeni, by dojść do równowagi.
• Wsparcie: rozmowy z kimś, kto nie ocenia, tylko towarzyszy.
• Ruch: delikatna aktywność, taniec, TRE, gimnastyka, spacery – pomagają regulować układ nerwowy.
• Obecność: nie musisz rozumieć wszystkiego od razu. Czasem wystarczy być ze sobą w ciszy.

Pamiętaj:

Nie musisz być „silny/a”. Twój mózg robi dokładnie to, co ma zrobić – chroni Cię. A my jesteśmy po to, żeby Ci w tym towarzyszyć.

Jeśli potrzebujesz wsparcia, rozmowy, przestrzeni na łzy lub milczenie – zespół Centrum eMOCja jest tu dla Ciebie.